|
Iragan otsailaren 12an herrialdea hondatu
zuen lurrikara, herrialde baten etsipen ontzia gainezka jarri
zuen azken tanta izan zen. Haitiko gizartea betidanik bizi da
pobrezian eta atzerapen ekonomikoan murgilduta, inolako aurrerabiderik
gabe. Eta hori gutxi balitz ere, agindutako laguntzak ez dira
behar bezala iristen eta hondamendia gertatu zenetik urte erdira
arazoak areagotzen ari dira
Haiti
Frantziaren mende egon zen, 1804ko urtarrilaren 1ean Toussaint
Louverture- k independentzia lortu zuen arte. Orduan Haiti —Ayiti,
kreoleraz— deitu zioten, kolonialismoaren garaian Sainte Domingue
deitzen bazen ere. Ordutik hona gauza asko aldatu dira, baina.
Beste gauza batzuek, ordea, lehengoan jarraitzen dute Antilletako
herrialde hartan, baina 206 urteko aldi luzean egoera larrian
bizitzeak dakartzan kalteak pilatuz.
Port-au-Princen (3.637.000 lagun) Porsche markako ibilgailuen
kontzesionario bat dago, Ruelle Nazaon-eko 14an. Agian horixe
da hiri osoa birrinduta utzi zuen lurrikararen ondoren zutik dirauen
eraikin bakarra. Badira pertsona batzuk ere Ipod modernoak erabiltzen
dituztenak, edota ordenagailu eramangarri dotoreak, eta jende
asko ikusten da telefono zelularrak eskuan. Baina Haitiko gizarteari
dagokionez, produkzio baliabideen demokratizatzeari dagokionez
eta negozio guztiak kontrolatzen dituzten bost familien kontroletik
kanpo negozioak eraikitzeari dagokionez, ezer gutxi lortu da.
Haitik landaketa eremu ikaragarri bat izaten jarraitzen du aipatutako
familia horientzat. Iragan hemezortziko hamarraldiko ekonomia
ereduarekin jarraitzen dute, nahiz eta horretarako herrialdearen
garapena eragotzi eta haitiarrak beren herrian bertan esklabo
bihurtuta eduki. Haitiren izatea ulertzeko, baita gaur egun dena
ere, ezinbestekoa da Isabel Allenderen Una isla bajo el mar obra
zoragarria irakurtzea. XVIII. mendearen hondarretan, azken laurdenean,
Frantziako Iraultzaren eraginak Karibeko koloniaraino iritsi ziren
eta haize
bolada berri harekin prozesu bat hasi zen herrialdean, independentzia
ekarri zuena. Baina, handik urte gutxi batzuetara, elite berri
bat sortu zen Sainte Dominguen, burujabetasuna eta askatasuna
ekarri zuten buruzagiena. Horiek laster hasi ziren frantziarren
praktikak kopiatzen eta herrialdearen jaun eta jabe egiten.
|