337. zk. 2010ko abuztuaren 2a

Azala

Haiti eta “bigarren lurrikara”




Iragan otsailaren 12an herrialdea hondatu zuen lurrikara, herrialde baten etsipen ontzia gainezka jarri zuen azken tanta izan zen. Haitiko gizartea betidanik bizi da pobrezian eta atzerapen ekonomikoan murgilduta, inolako aurrerabiderik gabe. Eta hori gutxi balitz ere, agindutako laguntzak ez dira behar bezala iristen eta hondamendia gertatu zenetik urte erdira arazoak areagotzen ari dira

Haiti Frantziaren mende egon zen, 1804ko urtarrilaren 1ean Toussaint Louverture- k independentzia lortu zuen arte. Orduan Haiti —Ayiti, kreoleraz— deitu zioten, kolonialismoaren garaian Sainte Domingue deitzen bazen ere. Ordutik hona gauza asko aldatu dira, baina. Beste gauza batzuek, ordea, lehengoan jarraitzen dute Antilletako herrialde hartan, baina 206 urteko aldi luzean egoera larrian bizitzeak dakartzan kalteak pilatuz.
Port-au-Princen (3.637.000 lagun) Porsche markako ibilgailuen kontzesionario bat dago, Ruelle Nazaon-eko 14an. Agian horixe da hiri osoa birrinduta utzi zuen lurrikararen ondoren zutik dirauen eraikin bakarra. Badira pertsona batzuk ere Ipod modernoak erabiltzen dituztenak, edota ordenagailu eramangarri dotoreak, eta jende asko ikusten da telefono zelularrak eskuan. Baina Haitiko gizarteari dagokionez, produkzio baliabideen demokratizatzeari dagokionez eta negozio guztiak kontrolatzen dituzten bost familien kontroletik kanpo negozioak eraikitzeari dagokionez, ezer gutxi lortu da.
Haitik landaketa eremu ikaragarri bat izaten jarraitzen du aipatutako familia horientzat. Iragan hemezortziko hamarraldiko ekonomia ereduarekin jarraitzen dute, nahiz eta horretarako herrialdearen garapena eragotzi eta haitiarrak beren herrian bertan esklabo bihurtuta eduki. Haitiren izatea ulertzeko, baita gaur egun dena ere, ezinbestekoa da Isabel Allenderen Una isla bajo el mar obra zoragarria irakurtzea. XVIII. mendearen hondarretan, azken laurdenean, Frantziako Iraultzaren eraginak Karibeko koloniaraino iritsi ziren eta haize
bolada berri harekin prozesu bat hasi zen herrialdean, independentzia ekarri zuena. Baina, handik urte gutxi batzuetara, elite berri bat sortu zen Sainte Dominguen, burujabetasuna eta askatasuna ekarri zuten buruzagiena. Horiek laster hasi ziren frantziarren praktikak kopiatzen eta herrialdearen jaun eta jabe egiten.

Aldaketa 337 zk. (PDF) 1.2 Mb
 

Gutxienezko Erresoluzioa: 800x600
aldaketa@aldaketa16.info